محمد رضا واليزاده معجزى
763
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
جمعيت چريكى طوايف طرهان حركت و از خط دلفان به زمين اليشتر وارد شد . عضد السلطان از خرمآباد بهطرف اليشتر حركت و امير اشرف با خوانينى كه به همراه داشت به حضور شاهزاده رسيده و مشمول محبت گرديد . عضد السلطان بعد از چندى توقف در اليشتر به خرمآباد مراجعت نمود و سرهنگ حسين على خان هوشمند ( مظفر السلطنه ) را كه در آن موقع ملقب به رئيس قشون بود با سوارها و سربازهاى دولتى براى وصول ماليات منطقه اليشتر بهجاى گذاشت . امير اشرف هم از اليشتر به دلفان رفت . عضد السلطان اوايل پاييز به بروجرد رفت و مظفر السلطنه در نهايت شدت مشغول وصول ماليات حسنوند بود . در موقع پاييز مقر اردو را در قلعه « 1 » قرار داد و سختگيريهاى زياد براى وصول ماليات نسبت به خوانين اعمال مىكرد . بعد از وصول ماليات عازم حركت به بروجرد شد . موقعى كه امير اشرف از اليشتر به دلفان رفت نصرت اللّه خان امير ارفع با پدرش امير اشرف به دلفان نرفت و با يك عده سوار جهت امر وصول ماليات به كمك مظفر السلطنه در اليشتر متوقف شد . بالاخره اردو از اليشتر كوچيد كه از وسط اليشتر ( خط « كدوك گچله » ) و خاوه به بروجرد رهسپار شود . طايفه حسنوند با بند و بستى كه قبلا باهمديگر كرده بودند در حين كوچيدن اردو ، از اطراف بدان حملهور شده ، اموال و اثاثيه سربازها را به تاراج بردند و چون مصرا براى غارت همه اردو ايستادگى و پافشارى مىكردند ، لذا فرمانده اردو دستور داد در تپههاى پير محمد شاه مسلسلهاى سبك و سنگين را به كار انداختند و مهاجمين را از پيرامون اردو به عقب راندند . نصرت اللّه خان امير ارفع در اينروز رشادت و شجاعت قابل تحسينى از خود به منصه ظهور رسانيد و با پيروى از تاكتيك خاصى ، على التوالى از شمال و جنوب و يمين و يسار اردو به غارتگران حمله مىبرد و متجاوزين را از پيرامون اردو به عقب مىراند و پراكنده مىساخت . به هر نحوى بود اردو در نتيجه اين زد و خوردها خسته و كوفته به خاوه وارد و از آنجا يكسر به بروجرد رفت . نصرت اللّه خان از ييلاق به كوهدشت مراجعت [ نمود ] و به جهاتى با امير اعظم مخالفت آغاز كرد . از طرفى هم بين نصرت اللّه خان و توشمال خان كه برادر ابوينى امير اعظم بود ، نبردى آغاز شد و نصرت اللّه مجروح و توسط خود توشمال خان كه جوانى فوق العاده جسور و شجاع بود دستگير گرديد ولى بعد از اسارت نسبت به توشمال خان اظهار اطاعت كرد و با اينكه سنا چند
--> ( 1 ) . منظور ، قلعه سيد مهدى خان و قلعه مهر على خان است قلعه دوم [ ؟ ] كه اولى خراب شده و بهجاى آن دبستان ساختهاند و فعلا منزل شخصى آقاى حاج منظمى نوه صيد مهدى خان امير العشاير مىباشد . اين هردو قلعه در مركز بخش اليشتر ساخته شدهاند .